ساییدگی و پارگی در ستون فقرات چیست؟

ستون فقرات ما از بدنه مهره، قوس مهره‌ای، مفصل، دیسک‌های بین مهره‌ای، رباط و ... تشکیل شده است. این بخش همچنین شامل کانال نخاعی و خروجی عصب‌ها(فورامن‌ها) می‌شود. ساییدگی و پارگی در واقع به فرایند دژنریشن این ساختارها و عملکرد آن‌ها اشاره دارد.

وقتی که از ساییدگی و پارگی در دیسک‌های بین مهره‌ای صحبت می‌کنیم در واقع منظورمان دژنریشن است. بر این اساس در سلول‌های مشابه هم اختلال ایجاد می‌شود که این موضوع باعث می‌شود در هر لحظه میزان آب و مقدار کشش دیسک‌ها کاهش پیدا کند. این کاهش ارتفاع و فاصله بین دیسک‌ها و مهره‌ها در طولانی مدت عواقبی مثل فتق دیسک و سایر اختلالات سایشی را به همراه دارد.

این فرسودگی در ساختارهای استخوانی عواقب بسیاری به همراه دارد که می‌توان به پوکی استخوان اشاره کرد. این امر باعث می‌شود حرکت دادن بخش آسیب دیده سخت شود. تشکیل استخوان در اطراف کانال نخاعی با ضخیم شدن رباط‌ها و دیگر بخش‌ها همراه است. همه این‌ها در نهایت منجر به تنگی کانال نخاعی/تنگی فورامن‌های عصبی می‌شوند. ساییدگی مفاصل و دیسک‌ها اغلب باعث ورم کردم استخوان‌ها می‌شوند. آرتروز مفاصل بین مهره‌ای را آرتروز فاست می‌نامند.

این ساییدگی اغلب بر روی ساختارهای مختلفی تاثیر می‌گذارد و اغلب اوقات در دیسک‌های بین مهره‌ای شروع می‌شود. علاوه بر سن بیمار فاکتورهای خارجی دیگری هم وجود دارند که باعث آسیب شدید در ناحیه ستون فقرات می‌شوند. برای مثال می‌توان به مشاغلی اشاره کرد که فشار زیادی به کمر وارد می‌کنند.

علاوه بر این ساییدگی و پارگی به میزان مستعد بودن شخص مبتلا هم بستگی دارد. میزان فعالیت بدنی، استعمال سیگار، چاقی مفرط و ... از عواملی هستند که احتمال بروز این بیماری را بیشتر می‌کنند. فراموش نکنید که علائم این بیماری به آرامی خودشان را نشان می‌دهند و پیشرفت می‌کنند.

با این حال اغلب فقط تعداد کمی از افراد هستند که به سلامتی کمر خود اهمیت می‌دهند و به علائم توجه می‌کنند. به همین خاطر دیدن عواقب ناگوار خیلی دور از انتظار نیست.

ستون فقرات کمری تحت تاثیرترین بخش در ستون فقرات ماست

بیش از سه چهارم جمعیت بعد از پایان بیست سالگی خود ممکن است با ترک‌های جزئی در دیسک‌های بین مهره‌ای خود مواجه شوند. در اواسط دهه 30 سالگی از هر 10 نفر 4 نفر به ساییدگی ستون فقرات مبتلا هستند. از طرفی تا 70 سالگی همه این افراد به این بیماری مبتلا می‌شوند. ساییدگی و پارگی در ستون فقرات با دو فاکتور تعیین می‌شود: یک مشکلات ژنتیکی و دو: سبک زندگی.

آمار نشان می‌دهد که 60 تا 80 درصد افراد حداقل یکبار در زندگی خود کمر درد را تجربه کرده‌اند. حدود 40% این افراد به طور دائمی از کمر درد رنج می‌برند. در 62% مواقع بیشتر این درد در ستون فقرات کمری است. به طوری که تنها 36% مواقع ستون فقرات گردنی و 2% ستون فقرات قفسه سینه درگیر می‌شوند.

دلایل ساییدگی؟ دیسک‌های ستون فقرات به حرکت نیاز دارند

هیچ دلیل واحدی برای بروز ساییدگی در ستون فقرات وجود ندارد و همیشه چندین عامل منجر به ظهور این بیماری می‌شوند. از طرفی اگر به اندازه کافی بدشانس باشید و این مشکل از اختلالات ژنتیکی نشات بگیرد درست بعد از تولد هم از آن عذاب می‌کشید. البته که این موضوع اصلا عادی و نرمال نیست. اولین علائم کهولت سن در دیسک‌های بین مهره‌ای ظاهر می‌شوند. این بدین دلیل است که بافت‌های غضروفی از رگ‌های خونی تغذیه نمی‌کنند و اغلب اوقات متابولیسم کندی دارند. این باعث می‌شود دیسک‌ها نازک شوند و اغلب دچار پارگی شوند. در نتیجه عملکرد سابق خود را ندارند و خاصیت ارتجاعی و مقاومت خود را از دست می‌دهند. به دلیل از بین رفتن فاصله بین مهره‌ها رباط‌های این بخش شل می‌شوند.

با این حال یکی از دلایل اصلی ساییدگی به خود ما بستگی دارد – فراموش نکنید که دیسک‌ها نیاز به تحرک دارند. دیسک‌ها تنها در صورتی جوان می‌مانند که متابولیسم بالایی داشته باشند. ساییدگی ستون فقرات می‌تواند بر روی بخش‌های مختلف ستون فقرات تاثیر بگذارد. از ستون فقرات گردنی گرفته تا قفسه سینه. اما ضعیف‌ترین بخش‌ها قسمت فوقانی و تحتانی ستون فقرات است. نقاطی که بیشترین آسیب را می‌بینند عبارت هستند از: ستون فقرات کمر، ساکروم، ستون فقرات تحتانی و میانی.

دامنه علائم بسیار گسترده هستند

این سوال برای بسیاری از افراد پیش می‌آید، که آیا می‌توانند علائم دژنریشن ستون فقرات را احساس کنند؟ پاسخ این سوال مثبت است. این درد می‌تواند زندگی شما را تحت تاثیر قرار دهد. هیچ کسی دوست ندارد درد را تجربه کند. با این حال درد در پزشکی یک نعمت است. زیرا این درد نشان می‌دهد که بدن ما مشکل دارد و با نشان دادن درد به ما زنگ خطر را نشان می‌دهد.

زمانی که فرآیند دژنریشن ستون فقرات آغاز می‌شود، این فرآیند با حاد شدن و یا گسترش درد در دیگر نقاط بدن خودش را نشان می‌دهد. حتی ممکن است منجر به محدودیت‌های حرکتی در کمر شود. رفلکت‌های حسی و حرکتی ممکن است مختل شوند و در نهایت ضروری‌ترین زمان برای مراجعه به پزشک وقتی است که احساس فلجی و غیر طبیعی در خود دارید. این درست شبیه به یک زنگ هشدار است که نشان می‌دهد رشته‌های عصبی تحت فشار هستند. با گذشتن زمان کانال نخاعی باریک‌تر می‌شود و ضخیم‌تر شدن مفاصل باعث می‌شود این درد در باسن و پاها هم گسترش پیدا کند. در ناحیه قفسه سینه آرتروز فاست می‌تواند باعث شود درد در ناحیه قلب بیمار هم پخش شود. حتی ممکن است مفاصل دنده‌ای هم تحت تاثیر قرار بگیرند. این ساییدگی مفصلی درد زیادی را در قفسه سینه و پشت به همراه دارد.

همان طوری که می‌بینید دامنه علائم بسیار گسترده هستند و این یکی دیگر از دلایلی است که حتما باید به پزشک متخصص مراجعه کنید.

تشخیص ساییدگی ستون فقرات

آیا ستون فقرات شما دچار ساییدگی شده است؟ این سوال فقط می‌تواند توسط یک متخصص با تجربه پاسخ داده شود. البته که خود شما هم نقش بسیاری مهمی در مسیر تشخیص دارید. در این جلسه مشاوره بیمار باید در فرآیند معاینات فیزیکی و تصویربرداری‌ها هم شرکت کند. روش‌های تشخیص بیماری نقش بسیار مهمی در مشخص کردن مشکل موجود در بدن ما دارند. بدون این روش‌ها پزشک نمی‌تواند به طور 100 درصدی از بیماری مطمئن شود. به همین خاطر در کلینیک آوسینا ما تجهیزات بروز و مدرنی در زمینه تصویربرداری فراهم کرده‌ایم:

MRI: ام آر آی یا همان تصویربرداری مغناطیسی بر خلاف سی تی اسکن از رزنانس مغناطیسی هسته به جای روش تابشی استفاده می‌کند. به همین خاطر برای کودکان هم مناسب است.

اشعه ایکس: با وجود اینکه در تصویربرداری پیشرفت‌های زیادی شده است اما هنوز هم در برخی موارد به فناوری اشعه ایکس نیاز است. این روش اجازه می‌دهد که ریه، استخوان‌ها، شکستگی‌ها، تغییرات دژنریشن، پوکی استخوان، تومورها و بیماری‌های مفصلی را به راحتی تشخیص دهیم.

گزینه‌های درمانی

خوشبختانه کمردرد قابل درمان است. اما یک درمان فردی تنها در صورتی که تشخیص دقیقی وجود داشته باشد عملی می‌شود. تشخیص و درمان به موقع، همکاری بین رشته‌ای، استفاده از روش‌های مختلف درمانی، مراقبت‌های بعدی و تهیه برنامه‌های پیشگیری کننده از مهمترین عوامل تاثیرگذار در درمان این بیماری هستند. متاسفانه هیچگونه علاج واحدی برای کمر درد وجود ندارد. از طرفی دلایل زیادی برای سایش ستون فقرات وجود دارد. این موضوع باعث می‌شود این بیماری عواقب بسیاری هم داشته باشد. این عوامل از تنش عضلانی گرفته تا محدودیت‌های حرکتی متغییر هستند و مهم است که در هر بیمار تشخیص داده شوند. برای اینکه بیمار به یک زندگی با کیفیت برسد دامنه درمانی بسیار گسترده است. این روش‌های درمانی شامل متدهای محافظه کارانه (فیزیوتراپی)، جراحی، سی تی اسکن (CT-guided infiltrations) و ... می‌باشد. در بخش جراحی از فناوری‌های میکروسکوپی استفاده می‌شود که باعث می‌شود کمترین خطر را برای بیمار داشته باشد. همچنین در درمان‌های دارویی تا جای ممکن از داروهای ضد التهاب استفاده می‌شود.

در بخشی از پروسه درمانی ما بیمار را تشویق می‌کنیم که فقط بر روی درمان‌های ما بسنده نکند و خودش هم در این فرآیند فعالیت داشته باشد: برای مثال تمرینات فیزیکی انجام دهند – اگر که چاقی دلیل بیماری آن‌هاست، از یک رژیم غذایی مناسب پیروی کنند. به عبارت دیگر شما خودتان در قبال سلامتی خود مسئول هستید. در بخش درمان‌های محافظه کارانه ما یکسری روش‌های اضافی هم داریم. این روش‌ها بسته به مقدار ساییدگی و میزان آن متفاوت هستند. در جراحی‌های میکروسکوپی با برداشتن فشار از روی کانال‌های عصبی فضای بیشتری برای رشته‌های عصبی فراهم می‌شود.

پیش‌آگاهی - ماهیچه‌های قوی ستون فقرات را پایدار نگه می‌دارد

فشار بیش از حد بر روی ستون فقرات، کار بدنی زیاد، زندگی بدون تحرک، استرس و یا مشکلات ژنتیکی همه باعث می‌شوند که پزشک به دژنریشن ستون فقرات فکر کند. آیا با شنیدن این حرف‌ها قرار است تسلیم شوید؟ قطعا نه! زمانی که صحبت از علائم ساییدگی می‌شود روش‌های درمانی پزشکی بسیار حیاتی هستند. باید سعی کنید ماهیچه‌های پشت و شکم خود را قوی کنید. این ماهیچه‌ها باعث پایداری و نگهداشتن ستون فقرات می‌شوند و تا جای ممکن از ساییدگی و پارگی جلوگیری می‌کنند. بنابراین اگر که سبک زندگی پرتحرکی داشته باشید و به سلامتی کمر خود اهمیت بدهید حتی با ساییدگی ستون فقرات هم می‌توانید به زندگی ادامه دهید. از طرفی ستون فقرات آسیب ندیده هیچ دردی به همراه خود ندارد.

دکتر مونتِر سابیرینی

نویسنده
پزشک مونتر سابیرینی
متخصص جراحی مغز و اعصاب

هانس-هاینریش رایشلت

هم‌یار
هانس-هاینریش رایشلت
سردبیر Medizin für Menschen (داروی برای مردم)

کلینیک آوسینا در برلین خوشحال می‌شود به شما کمک کند

کلینیک آوسینا از سال 2001 در برلین مشغول به فعالیت است. متخصصان ما با بیش از 25 سال سابقه بین‌المللی در کار خود بهترین هستند.(جراح مغز و اعصاب، جراحی ستون‌فقرات، بیهوشی و ارتوپد)

اگر فکر می‌کنید به فتق‌دیسک مشکوک هستید یا به‌صورت مکرر درد کمر دارید از طریق راه‌های زیر با ما در تماس باشید:

کلینیک آوسینا
Paulsborner Str. 2
10709 برلین

تلفن: +49 30 236 08 30
فکس: +49 30 236 08 33 11
ایمیل: info@avicenna-klinik.de

شما هرزمان که بخواهید، می‌توانید با ما تماس بگیرید، یک ایمیل ارسال  یا فرم تماس را پر کنید. سپس برای هر بیمار یک وقت ملاقات با پزشک متخصص ستون‌فقرات، جراح مغز و اعصاب تنظیم می‌شود. بعد از تهیه تصاویر MRI و صحبت با پزشک، متخصصان ما تمامی احتمالات و راه‌های درمانی یا عمل جراحی را با شما درمیان می‌گذارند. شما همچنین فقط می‌توانید از راهنمایی‌های آن‌ها استفاده کنید.

اگر قصد داشته باشید که مدت درمان یا عمل جراحی را در برلین انجام دهید ما سعی می‌کنیم بهترین دوران اقامت را برای شما فراهم کنیم. در کلینیک آوسینا تجهیزات پیشرفته و کادر متخصصی در انتظار شما هستند. تمرکز کلینیک ما روی آخرین روش‌های درمانی با کمترین میزان خطر است. ما با کمک شما و همکاری متخصصان باتجربه سعی می‌کنیم بهترین روش درمان را پیدا کنیم که فقط در نتیجه یک دیدار حضوری ممکن می‌شود.

علاوه بر مراقبت‌های پزشکی، مراقبت‌های شخصی بیماران هم برای ما در اولویت قرار دارد. هدف ما راحتی و اطمینان‌خاطر شماست. در طول مدت درمان پرستاران ما 24 ساعته از شما مراقبت می‌کنند. تیم پرستاران ما به چندین زبان از جمله انگلیسی، روسی، لهستانی، ترکی، اسپانیایی، ایتالیایی، عربی، بلغاری و فرانسوی صحبت می‌کنند. نه‌تنها مراقبت‌های پزشکی بلکه راحتی خود شما هم برای ما مهم است. همچنین ما به سنت‌ها و عقاید بیماران نیز احترام می‌گذاریم.

تیم آوسینا متشکل از متخصصانی ماهر است که همه با هم در تلاش برای بهبودی شما همکاری می‌کنیم.