چه زمانی بدنه مهره‌ها از خط خارج می‌شوند؟

اسپوندیلولیستزیس به فرآیند جابجایی (لغزش) بدنه مهره‌ها به همراه قوس مهره‌ای اشاره می‌کند. این جابجایی ممکن است باعث هدایت یک مهره به مهره‌های تحتانی یا مهره‌های پشتی شود. پیامد اصلی که این اتفاق به همراه دارد این است که باعث بی‌ثباتی در ستون فقرات می‌شود و غالبا هم با کمردرد همراه است. این درد عموما در پاهای فرد هم گسترش پیدا می‌کند. مهره‌ کمر 5ام در 80% موارد تحت تاثیر قرار می‌گیرد. در حالی که مهره‌ 4ام فقط در 15‌% مواقع دچار این مشکل می‌شود. بیش از نیمی از بیماران در بیشتر مواقع دارای علائم نامعلوم و غیرعادی هستند. به همین دلیل برای درمان فقط باید تشخیص دقیق داده شود. در %2.4 مواقع لغزش مهره‌ای بدون علائم است و بدون اینکه توجه‌ای به خود جلب کند پیشروی می‌کند.

دلایل جابجایی مهره‌ها

به طور معمول این بیماری باعث می‌شود رفته رفته ستون فقرات به شکل S لاتین دربیاید، که تمامی اجزا سعی می‌کنند با آن هماهنگ شوند. وقتی که در مورد جابجایی مهره‌ای صحبت می‌کنیم در واقع منظور این است که یک یا چند مهره از حالت طبیعی خودشان خارج شده‌اند.

این بی ثباتی دلایل مختلفی دارد: از یک طرف این تغییر شکل می‌تواند مادرزادی باشد. از طرف دیگر می‌تواند به دلیل ساییدگی، پوکی استخوان یا شکستگی‌های قبلی باشد. تغییرات مرتبط به کهولت سن و همچنین ساییدگی بدن مهره‌ها از دیگر دلایل شایع جابجایی مهره‌ها هستند. آمار نشان می‌دهند که افراد بین 50 تا 60 سالگی بیشتر از بقیه تحت تاثیر قرار می‌گیرند. بعد از گذشت سال‌ها این دیسک‌های بین مهره‌ای که نقش کمک فنر را در بدن دارند عملکرد اولیه خود را از دست می‌دهند. این یعنی بیشتر به هم فشرده می‌شوند. به همین خاطر به تاندون‌ها و رباط‌ها فشار وارد می‌کنند. این یعنی ستون فقرات دچار ناپایداری می‌شود. این باعث می‌شود که مهره‌ها نقش نگهدارندگی خود را از دست بدهند و از خط معمول خود خارج شوند. البته اگر بیمار تاندون و ماهیچه‌های قوی داشته باشد این روند کندتر می‌شود. گاهی اوقات ورزش‌های سنگین می‌تواند از دیگر دلایل جابجایی مهره‌ای باشد. ژیمناسیک‌ کارها و افراد شناگر بیشتر در معرض این خطر قرار دارند. همچنین صدمات ناشی از تصادف نیز به طور جدی بر روی پایداری ستون فقرات تاثیر می‌گذارد و باعث لغزش مهره‌ای می‌شود.

اصولا جابجایی مهره‌ای به 4 سطح تقسیم می‌شود:

  • درجه 1: کمتر از 25% جابجایی دارد
  • درجه 2: 25 تا 50% جابجایی
  • درجه 3: 51 تا 75% جابجایی
  • درجه 4: بیشتر از 75% جابجایی دارد

علائم جابجایی مهره‌های ستون فقرات

پیشرفت بیماری از درجه 1 تا درجه 4 عموما تدریجی است. این بیماری فقط در موارد نادری وخامت دارد. اما به طور کلی درد و استرس فقط در مراحل پیشرفته بیماری دیده می‌شوند. بسته به میزان جابجایی، ممکن است یکسری عصب‌ها در کانال ستون فقرات کشیده شوند یا پیچ بخورند. این باعث می‌شود رشته‌های عصبی آسیب ببینند. این جابجایی می‌تواند باعث فلج شدن ناحیه‌ای هم بشود: عملکرد پاها، مثانه و روده هم تحت تاثیر قرار می‌گیرد. همچنین باعث بروز فتق دیسک و آرتروز نیز می‌شود که درد زیادی هم به همراه دارد. احساس سوزن سوزن شدن در بدن، بی حسی و ضعف هم کاملا نرمال است.

تشخیص جابجایی مهره‌ها

تصاویر اشعه ایکس به وضوح جابجایی مهره‌ها را نشان می‌دهند. چیزی که جالب است این است که این بیماری اغلب به صورت تصادفی تشخیص داده می‌شود. اگر که مهره جابجا شده به ریشه‌های عصبی فشاری وارد نکند این جابجایی اغلب بدون درد و علائم است. این جابجایی منجر به بروز دردهای مزمن و شدید در قسمت تحتانی ستون فقرات می‌شود – مخصوصا زمانی که آسیب وارد شده به ستون فقرات و دیسک‌های بین مهره‌ای بیشتر باشد. به همین خاطر تشخیص دقیق نیازمند اقدامات کاملی است. اولین مرحله یک جلسه مشاوره پزشک با بیمار است. در این جلسه متخصص سوالات مختلفی را می‌پرسد. از عوامل استرسی گرفته تا مسائل زندگی شخصی و یا فعالیت‌های ورزشی فرد مبتلا. همچنین در این جلسه معاینه فیزیکی هم انجام می‌شود. برای اینکه عملکرد اجزای مختلف ستون فقرات مورد بررسی قرار بگیرد.

تست‌های فیزیکی و عصبی، سی تی اکسن، MRI، اندازه‌گیری ستون فقرات، EMG و دیسکوگرافی هم می‌توانند در تشخیص موثر باشند.

درمان جابجایی مهره‌ها

در برخی موارد روش‌های درمانی محافظه‌کارانه برای کاهش درد و آسیب موثر هستند و باعث تثبیت ستون فقرات می‌شوند. در جلسات فیزیوتراپی سعی می‌شود عضلات بیمار تقویت شوند و بیماران اغلب از کمربند‌های پزشکی استفاده می‌کنند. این کمربندها کمک می‌کنند کمر در بهترین حالت قرار بگیرد. اما به طور معمول درمان‌های محافظه کارانه روش قطعی برای درمان بیماری اسپوندیلولیستزیس نیستند.

اگر که درد بیمار طولانی مدت ادامه پیدا کند و در اندام‌های خود احساس ضعف کند و یا عملکرد اندام‌ها بهم بریزد بهترین گزینه عمل‌های میکروسکوپی هستند. با کمک این جراحی می‌توان ستون فقرات را تثبیت (اسپوندیلولیستزیس) کرد. با کمک جراحی نه تنها مهره‌ها تثبیت می‌شوند بلکه تنگی کانال نخاعی را از بین می‌بریم و مهره‌های جابجا شده را در سر جای خود می‌گذاریم. همچنین فشار ناشی بر روی رشته‌های عصبی را کمتر می‌کنیم.

برای اتصال ستون فقرات و تثبیت کردن نقاط سست آن از عناصر تیتانیومی استفاده می‌شود. در طی عمل جراحی و در زمان بیهوشی پیچ‌هایی در بدن مهره‌ها وارد می‌شوند که باعث تثبیت موقعیت آن‌ها می‌شوند.

گاهی اوقات باید دیسک‌های آسیب دیده‌ها را با بلوک‌های استخوانی، ایمپلنت و یا عناصر تیتانیومی جابجا کرد. در همین مرحله موقعیت مهره‌ها نیز ثابت می‌شوند. تنها چند ماه بعد از جراحی این عناصر با مفاصل ترکیب می‌شوند و یک ساختار محکم را درست می‌کنند و قسمت آسیب دیده را پوشش می‌دهند. 
در نتیجه ناپایداری از بین می‌رود و درد نیز کمتر می‌شود. در این مرحله با درمان‌های محافظه کارانه عضلات پشتی تقویت می‌شوند. قطعا بعد از گذشت مدت نقاهت بیماران می‌توانند به زندگی عادی خود برگردند و حتی با عملکرد بهتری از کمر خود مواجه شوند.

دکتر مونتِر سابیرینی

نویسنده
پزشک مونتر سابیرینی
متخصص جراحی مغز و اعصاب

هانس-هاینریش رایشلت

هم‌یار
هانس-هاینریش رایشلت
سردبیر Medizin für Menschen (داروی برای مردم)

کلینیک آوسینا در برلین خوشحال می‌شود به شما کمک کند

کلینیک آوسینا از سال 2001 در برلین مشغول به فعالیت است. متخصصان ما با بیش از 25 سال سابقه بین‌المللی در کار خود بهترین هستند.(جراح مغز و اعصاب، جراحی ستون‌فقرات، بیهوشی و ارتوپد)

اگر فکر می‌کنید به فتق‌دیسک مشکوک هستید یا به‌صورت مکرر درد کمر دارید از طریق راه‌های زیر با ما در تماس باشید:

کلینیک آوسینا
Paulsborner Str. 2
10709 برلین

تلفن: +49 30 236 08 30
فکس: +49 30 236 08 33 11
ایمیل: info@avicenna-klinik.de

شما هرزمان که بخواهید، می‌توانید با ما تماس بگیرید، یک ایمیل ارسال  یا فرم تماس را پر کنید. سپس برای هر بیمار یک وقت ملاقات با پزشک متخصص ستون‌فقرات، جراح مغز و اعصاب تنظیم می‌شود. بعد از تهیه تصاویر MRI و صحبت با پزشک، متخصصان ما تمامی احتمالات و راه‌های درمانی یا عمل جراحی را با شما درمیان می‌گذارند. شما همچنین فقط می‌توانید از راهنمایی‌های آن‌ها استفاده کنید.

اگر قصد داشته باشید که مدت درمان یا عمل جراحی را در برلین انجام دهید ما سعی می‌کنیم بهترین دوران اقامت را برای شما فراهم کنیم. در کلینیک آوسینا تجهیزات پیشرفته و کادر متخصصی در انتظار شما هستند. تمرکز کلینیک ما روی آخرین روش‌های درمانی با کمترین میزان خطر است. ما با کمک شما و همکاری متخصصان باتجربه سعی می‌کنیم بهترین روش درمان را پیدا کنیم که فقط در نتیجه یک دیدار حضوری ممکن می‌شود.

علاوه بر مراقبت‌های پزشکی، مراقبت‌های شخصی بیماران هم برای ما در اولویت قرار دارد. هدف ما راحتی و اطمینان‌خاطر شماست. در طول مدت درمان پرستاران ما 24 ساعته از شما مراقبت می‌کنند. تیم پرستاران ما به چندین زبان از جمله انگلیسی، روسی، لهستانی، ترکی، اسپانیایی، ایتالیایی، عربی، بلغاری و فرانسوی صحبت می‌کنند. نه‌تنها مراقبت‌های پزشکی بلکه راحتی خود شما هم برای ما مهم است. همچنین ما به سنت‌ها و عقاید بیماران نیز احترام می‌گذاریم.

تیم آوسینا متشکل از متخصصانی ماهر است که همه با هم در تلاش برای بهبودی شما همکاری می‌کنیم.