شکستگی مهره‌ای چیست؟

ستون فقرات محور اصلی بدن ماست. وظایف مهمی بر دوش ستون فقرات است. از محافظت اندام‌های داخلی و کانال نخاعی گرفته تا ایجاد توانایی حرکت در انسان. در افراد سالم ستون فقرات پایداری بسیاری دارد و برای شکستن آن باید نیروی مضاعف زیادی به آن وارد شود. ستون فقرات از 7 مهره گردنی، 12 مهره قفسه سینه، 5 مهره کمری، 4 تا 5 مهره کوکسیکس(دنبالچه) و 5 مهره صلیبی شکل تشکیل شده است. تمامی این‌ها در کنار هم به همراه دستگاه رباطی و عضلانی پیچیده ستون فقراتی کارآمد و الاستیک را تشکیل می‌دهند که حتی استرس را جذب می‌کند.

اگر که بدن‌ مهره‌ها به وسیله اجسام خارجی (اتومبیل، تصادف با دوچرخه، ماشین و موتور سیلکت، شیرجه در آب‌های کم عمق، سقوط، ورزش‌های سنگین) آسیب ببینند ممکن است دچار شکستگی مهره‌ای شوند. آسیب‌ها و فشارهای جدید اغلب توسط ماهیچه‌ها دفع نمی‌شوند. همچنین در اثر سقوط ستون فقرات به یک سمت کشیده می‌شود. این یعنی بدن‌ مهره‌ها ضربه می‌خورند و می‌شکنند. شکستگی مهره‌ای می‌تواند بر روی قوس مهره‌ها هم تاثیر بگذارد. 

شکستگی مهره‌ای اسم‌های دیگری هم دارد: شکستگی بدن مهره‌ها، شکستگی فشاری، شکستگی انفجاری و …

در سال 1994، Friedrich Paul Magerl (متولد 21 می 1931)، جراح پیشرو و اتریشی ستون فقرات، آسیب‌های وارد شده به ستون فقرات کمری و قفسه سینه را در به چند دسته‌بندی مختلف تقسیم کرد:

مدل A: آسیب‌های ناشی از فشردگی – در این حالت مهره‌ها به هم فشرده می‌شوند و اغلب در فسمت جلویی این اتفاق می‌افتد.

مدل B: آسیب‌های ناشی از درماندگی – در این حالت یک نیرو باعث شکسته شدن عرضی مهره‌ها می‌شود. این مدل اغلب در ناحیه پشتی مهره‌ها صورت می‌گیرد.

مدل C: صدمات چرخشی – این مدل در حین چرخش اتفاق می‌افتد. در این حالت رباط‌های طولی تحت تاثیر قرار می‌گیرند. اغلب دیسک‌های بین مهره‌ای کمتر تحت تاثیر قرار می‌گیرند.

شکستگی مهره‌ای - اغلب بر روی ستون فقرات کمری تاثیر می‌گذارد

سالانه در آلمان حدود 250000 مورد شکستگی مهره‌ای اتفاق می‌افتد. دلیل این اتفاق در افراد جوان اغلب تصادف خودرو و حوادث ورزشی است. در حالی که در افراد مسن ساختار ضعیف ناشی از پوکی استخوان منجر به شکستگی می‌شود. در 20% شکستگی‌های تصادفی 2 یا بیشتر از دو مهره آسیب می‌بینند. از هر دو بیمار یک نفر (54.4 درصد) آسیب می‌بیند. همچنین خطر اختلال در رشته‌های عصبی با افزایش میزان آسیب به مهره‌ها بیشتر می‌شود. به طوری که تقریبا حدود 53% بیماران به میلوپاتی دچار هستند. شایع‌ترین شکستگی‌های مهره‌ای در ستون فقرات کمری (L) و ستون فقرات قفسه سینه (T-spine) است. 

دلایل شکستگی مهره‌ای

تصادف و بی‌دقتی در بروز شکستگی مهره‌ای نقش مهمی دارد. ممکن است شخصی از روی پله‌ها و یا نردبان بیفتد. ممکن است فردی بدون اینکه بداند عمق آب کافی است در آن شیرجه بزند! شخصی ممکن است در ورزش آسیب دیده باشد و دیگری ممکن است بر روی یخ لیز خورده باشد. راه‌های زیادی وجود دارند که به صورت تصادفی به بدن مهره‌ها آسیب وارد می‌کنند. این آسیب می‌تواند نه تنها در کمر بلکه در گردن، قفسه سینه و استخوان ساکروم نیز دیده شود. به غیر از شکستگی‌هایی که در اثر تصادف به وجود می‌آیند شکستگی‌های پاتولوژیکی هم وجود دارند.

مثل پوکی استخوان یا سرطان استخوان - متاستاز. التهاب استخوان، نرم شدن استخوان و رماتیسم بدون اینکه تصادفی در کار باشد به مهره‌ها آسیب وارد می‌کنند.

شکستگی مهره‌ای - علائم

با توجه به محل شکستگی مهره‌ها درد بر روی مهره آسیب دیده و بخش‌های مجاور نخاعی پخش می‌شود. آسیب‌های شدید همیشه با درد بسیار زیادی همراه هستند. برای مثال اگر شکستگی مهره‌ای بر روی نخاع تاثیر بگذارد باعث اختلالات حرکتی و حسی می‌شود.

با این حال اغلب بیماران به دلیل آسیب دیدگی ستون فقرات با محدودیت‌های حرکتی مواجه می‌شوند که با کمر درد همراه است. بسته به اینکه چه ساختارهایی درگیر درد هستند ممکن است بیمار سوزن سوزن شدن و بی‌حسی هم احساس کند. این علائم به بازوها و پاها هم منتقل می‌شوند. برخی مواقع علائم ممکن است بعد از چند روز ظاهر شوند.

اغلب زمانی که شکستگی بر روی ساختارهای مجاور فشار اضافی وارد کند بیمار به پزشک مراجعه می‌کند. بعد از آن اختلالات حسی و فلج در برخی اندام‌ها در بیمار مشاهده می‌شود.

تشخیص شکستگی مهر‌ای - بدین صورت می‌توان این بیماری را تشخیص داد

اولین قدم برای تشخیص بیماری یک جلسه مشاوره بین بیمار و پزشک است. این مرحله نقش خیلی مهمی در تشخیص روند بیماری دارد به همین خاطر بر روی آن تاکید می‌کنیم. پس مطمئن باشید برای این جلسه هم شما و هم پزشک وقت کافی داشته باشید. همچنین اگر حادثه یا تصادفی رخ داده است حتما به پزشک خود اطلاع دهید. اگر در حال حاضر در اندام‌های خود احساس بی حسی می‌کنید یا دچار اختلالات مثانه و روده‌ای شده‌اید حتما به پزشک اطلاع دهید. پزشک شما در این جلسه سوالات مختلفی از شما می‌پرسد. لطفا به تمامی این سوالات به طور واضح پاسخ دهید. زیرا تنها تشخیص دقیق به درمان بیماری کمک می‌کند. این جلسه همراه با معاینه جسمی و عصبی نیز همراه است. بعد از اینکه پزشک تحقیقات اولیه خود را انجام داد به سراغ روش‌های تصویربرداری می‌رود.

با کمک اشعه ایکس، سی تی اکسن و MRI پزشک می‌تواند نگاه دقیقی به شکستگی مهره‌ها بیندازد و نوع و میزان گسترش آن را تشخیص دهد. این روش‌ها به پیدا کردن شکستگی و درمان آن کمک می‌کنند. در معاینه پیشرفته‌تر پزشکان به سراغ آزمایش‌های تراکم استخوان و معاینات عصبی هم می‌روند.

در معاینه بالینی پزشک قدرت راه رفتن و ایستادن را در بیمار بررسی می‌کند. بررسی راه رفتن و قدرت حرکتی بیمار به منظور بررسی و احتمال وجود نقص‌های عصبی، جمجه‌ای، اختلالات عصبی و حسی انجام می‌شوند.

عموما پزشکان شکستگی‌های پایدار/ناپایدار را تشخیص می‌دهند. در شکستگی‌های پایدار بافت‌های نرم و رباط‌ها تاثیری ندارند و کانال ستون فقرات هم منقبض نمی‌شود. خوشبختانه 85% شکستگی‌های مهره‌ای پایدار هستند و بدون نیاز به عمل جراحی درمان می‌شوند. شکستگی‌های ناپایدار عموما زمانی اتفاق می‌افتند که آسیب وارد شده به ستون فقرات به وسیله نیروهای مضاعف تغییر جهت بدهد. به عنوان مثال نوع B و نوع C از این مدل هستند. در صورت بی‌توجهی به درمان شکستگی‌های ناپایدار بیمار دچار پاراپلژی – فلج کامل در اندام‌های بخصوص می‌شود.

روش‌های درمانی موفق به فاکتورهای بسیاری وابسته هستند

روش‌های درمانی طیف گسترده‌ای دارند. از عدم تحرک گرفته تا فیزیوتراپی، تثبیت، تعویض بدن مهره و حفره نگهدارنده.

این روش‌های درمانی بسته به مقدار آسیب و شکستگی انتخاب می‌شوند. آسیب‌های جزئی، بافت‌های نرم و شکستگی‌های پایدار عموما نیازی به جراحی ندارند. بسته به نوع آسیب امکان درمان با روش‌های محافظه‌کارانه هم وجود دارد.

این روش‌های شامل بی حرکتی، ماساژ، فیزیوتراپی، درمان به وسیله گرما/سرما می‌شود. اینکه کدام روش درمانی مناسب‌تر است به میزان آسیب دیدگی و همچنین سن بیمار بستگی دارد. در یک شکستگی مهره‌ای پیچیده با لبه‌های تغییر شکل یافته عمل‌های جراحی زیادی می‌توان انجام داد.

با استفاده از جراحی‌های میکروسکوپی می‌توان ساختار‌های عصبی را درمان کرد. در برخی مواقع هم اقدامات اسپوندیلوزیس ضروری هستند. در این حالت یک بلوک برای قسمت آسیب دیده ستون فقرات ایجاد می‌شود. فراموش نکنید که سایر روش‌های درمانی هم جواب می‌دهند. در برخی مواقع هم تعویض مهره‌ها و ترکیب روش‌های بالا ضروری است.

هدف از جراحی‌ها ترمیم و درمان سریع بیمار و تثبیت ستون فقرات است. همچنین در جراحی سعی می‌شود فشار وارد شده به رشته‌های عصبی کمتر شود.

پیش‌آگاهی - بعد از شکستگی مهره‌ای بدون درد زندگی کنید

متاسفانه هیچ اقدام واحدی برای جلوگیری از شکستگی مهره‌ای وجود ندارد. اما می‌توان شانس، رفتار دوستانه با کمر و ماهیچه‌های قوی را بخشی از آن دانست. عموما اینطور می‌توان گفت که: زمان بهبودی شکستگی مهره‌ها به میزان صدمات وارد شده بستگی دارد. شکستگی‌های پایدار عموما بعد از چند هفته یا چند ماه بهبود پیدا می‌کنند. بنابراین در این حالت بیمار می‌تواند به زندگی عادی خود برگردد.

اما زمان بهبودی یک شکستگی ناپایدار ممکن است بیشتر از 6 ماه طول بکشد. اما با وجود تمام شدن دوره بهبودی ممکن است درد و اختلالات حرکتی هنوز ادامه داشته باشند. بهبودی شکستگی مهره‌ها در هر حالت متفاوت است. فاکتورهای زیادی در بهبودی تاثیرگذار هستند. برای مثال سن بیمار، میزان آسیب و مراقبت‌های بعدی.

به همین دلیل باید مراقب خودتان باشید. گر ورزش‌های پرخطر انجام می‌دهید حتما از لباس‌های محافظ استفاده کنید. فراموش نکنید که موتورسواری، ورزش‌های برفی و پرش‌های خطرناک شکستگی مهره‌ها را به دنبال دارند. مخصوصا موتورسواران حتما باید از لباس محافظ استفاده کنند. محافظ‌هایی که در ناحیه پشت بدن قرار می‌گیرند تا حد زیادی در جذب ضربه موثر هستند.

دکتر مونتِر سابیرینی

نویسنده
پزشک مونتر سابیرینی
متخصص جراحی مغز و اعصاب

هانس-هاینریش رایشلت

هم‌یار
هانس-هاینریش رایشلت
سردبیر Medizin für Menschen (داروی برای مردم)

کلینیک آوسینا در برلین خوشحال می‌شود به شما کمک کند

کلینیک آوسینا از سال 2001 در برلین مشغول به فعالیت است. متخصصان ما با بیش از 25 سال سابقه بین‌المللی در کار خود بهترین هستند.(جراح مغز و اعصاب، جراحی ستون‌فقرات، بیهوشی و ارتوپد)

اگر فکر می‌کنید به فتق‌دیسک مشکوک هستید یا به‌صورت مکرر درد کمر دارید از طریق راه‌های زیر با ما در تماس باشید:

کلینیک آوسینا
Paulsborner Str. 2
10709 برلین

تلفن: +49 30 236 08 30
فکس: +49 30 236 08 33 11
ایمیل: info@avicenna-klinik.de

شما هرزمان که بخواهید، می‌توانید با ما تماس بگیرید، یک ایمیل ارسال  یا فرم تماس را پر کنید. سپس برای هر بیمار یک وقت ملاقات با پزشک متخصص ستون‌فقرات، جراح مغز و اعصاب تنظیم می‌شود. بعد از تهیه تصاویر MRI و صحبت با پزشک، متخصصان ما تمامی احتمالات و راه‌های درمانی یا عمل جراحی را با شما درمیان می‌گذارند. شما همچنین فقط می‌توانید از راهنمایی‌های آن‌ها استفاده کنید.

اگر قصد داشته باشید که مدت درمان یا عمل جراحی را در برلین انجام دهید ما سعی می‌کنیم بهترین دوران اقامت را برای شما فراهم کنیم. در کلینیک آوسینا تجهیزات پیشرفته و کادر متخصصی در انتظار شما هستند. تمرکز کلینیک ما روی آخرین روش‌های درمانی با کمترین میزان خطر است. ما با کمک شما و همکاری متخصصان باتجربه سعی می‌کنیم بهترین روش درمان را پیدا کنیم که فقط در نتیجه یک دیدار حضوری ممکن می‌شود.

علاوه بر مراقبت‌های پزشکی، مراقبت‌های شخصی بیماران هم برای ما در اولویت قرار دارد. هدف ما راحتی و اطمینان‌خاطر شماست. در طول مدت درمان پرستاران ما 24 ساعته از شما مراقبت می‌کنند. تیم پرستاران ما به چندین زبان از جمله انگلیسی، روسی، لهستانی، ترکی، اسپانیایی، ایتالیایی، عربی، بلغاری و فرانسوی صحبت می‌کنند. نه‌تنها مراقبت‌های پزشکی بلکه راحتی خود شما هم برای ما مهم است. همچنین ما به سنت‌ها و عقاید بیماران نیز احترام می‌گذاریم.

تیم آوسینا متشکل از متخصصانی ماهر است که همه با هم در تلاش برای بهبودی شما همکاری می‌کنیم.