فرسودگی و فرسایش دیسک بین‌مهره‌ای چیست؟

فرسایش دیسک بین‌مهره‌ای را می‌توان یک نعمت درنظر گرفت. حائل بین‌مهره‌ای را می‌توان یک ضربه‌گیر درنظر گرفت. از همین رو، باعث ثبات و در عین حال انعطاف ستون فقرات می‌شوند. دیسک بین‌مهره‌ای از یک حلقه فیبری جامد خارجی (حلقه فیبری) و یک هسته مرکزی ژلاتینی (نوکلئوس پالپوزوس) تشکیل می‌شود. سلول‌های دیسک بین‌مهره‌ای نوکلئوس ژلاتینوز در محیط خود (ماتریکس برون‌یاخته‌ای)ساختارهای گلیکوزآمینوگلیکان ایجاد می‌کنند که آب را در خود ذخیره می‌کنند. در طول زندگی یک شخص، ستون فقرات اغلب در معرض فشارهای شدید قرار می‌گیرد. در مواردی که دیسک به‌صورت طبیعی فرسایش داشته است، دیسک‌ها عملکرد خود را از دست می‌دهند. در واقع مایع مورد نیاز بافت کارتیلاژی کمکی دیگر ذخیره‌سازی نمی‌شود. ازآنجایی‌که، تغییرات بیوشیمی روی داده در دیسک بین‌مهره‌ای الاستیسیته و درنتیجه عملکرد ضدضربه آن‌ها را از بین می‌برد.نه‌تنها در تعداد سلول‌ها کاهش خواهیم داشت، بلکه کیفیت بافت‌ها نیز دستخوش تغییراتی می‌شوند. در نتیجه شکاف‌های دیسک بین‌مهره‌ای روی خواهد داد.

با افزایش سن، فرسودگی دیسک بین‌مهره‌ای را می‌توان امری طبیعی در نظر گرفت. اما درصورتی‌که از سطح طبیعی خود فراتر رود، آن‌گاه این فرسودگی را باید به‌عنوان بیماری دژنراتیو دیسک درنظر گرفت. در مقایسه با یک دیسک کاملا سلامت که فاقد عروق و انتهای اعصاب مجزا و مستقل است، عروق پاتولوژیک و انتهای اعصاب مجهز به گیرنده‌های درددر دیسک دژنراتیو یافت می‌شوند. تغییرات این‌چنینی ناشی از فرسایش را می‌توان اساس بیماری‌ها و اختلالات دیگری از قبیل بیرون‌زدگی و فتق دیسک، (سندروم Facet) دیسک بین‌مهره‌ای، تنگی کانال نخاعی، لغزش مهره‌ای (اسپوندیلولیستزیس) و عدم ثبات ستون فقرات دانست.

فرآیند فرسایش دیسک می‌تواند در سن بیست‌سالگی آغاز شود

فرآیند فرسایش از سنین بسیار پایینی، بیست‌سالگی آغاز می‌شود و تا شصت‌سالگی تغییرات بنیادینی به‌همین واسطه در ۹۰ درصد از افراد قابل مشاهده خواهد بود.

علل فرسایش دیسک

دیسک‌ها دیگر قابلیت ذخیره‌سازی مایع بین‌مهره‌ای را نخواهند داشت و درنتیجه الاستیسیته خود را از دست می‌دهند، خشک شده و از کار افتاده می‌شوند. ازهمین‌رو، دیگر نمی‌توانند شکاف میان مهره‌ها را پوشش دهند. دلایل فرسایش دیسک را می‌توان در عوامل ژنتیکی، سنگینی دیسک‌های بین‌مهره‌ای، فعالیت فیزیکی کم، حرکت‌های یکنواخت از قبیل قرار گرفتن در حالت نشسته برای بازه‌های زمانی طولانی، رژیم‌های غذایی نادرست و یا بلند کردن و حمل اجسام سنگین نیز جستجو کرد. افرادی که در حرفه‌هایی از قبیل ساخت‌و‌ساز، حمل‌و‌نقل و یا پرستاری مشغول به فعالیت هستند بیشتر در معرض ابتلا به فرسودگی دیسک هستند. این امکان وجود دارد که اختلال‌های بخش‌های مشخصی از ستون فقرات، از قبیل فتق دیسک و یا گرفتگی و سفتی، بخش‌های دیگر ستون فقرات را نیز درگیر کرده و در نتیجه موجب تسریع فرآیند فرسایش آن‌‌ها شود. استعمال دخانیات را نیز می‌توان از جمله عوامل فرسایش دیسک زود هنگام دانست.

سرایت درد به بازوها و پاها

تغییرات ناشی از فرسایش در ستون فقرات فرآیندهایی هستند که به‌تدریج توسعه می‌یابند. فرسایش پیش‌رونده دیسک بین‌مهره‌ای غالبا از احساس درد در نواحی کمر و گردن قابل تشخیص است. در این مواقع، بلند کردن اجسام و فعالیت‌هایی که در طول ساعات متمادی و در حالت نشسته انجام می‌شوند دردناک خواهند بود. واضح است که شدت درد با پیشرفت فرسایش افزایش می‌یابد. این عدم ثبات در نهایت منجر به حالتی می‌شود که بیمار احساس می‌کند کمر وی به دو نیم قسمت می‌شود. مهره‌های مجاور و مفاصل کوچک به‌شدت سنگین می‌شوند و لذا هر حرکتی با درد شدیدی همراه خواهد بود. از بین رفتن ارتفاع دیسک بین‌مهره‌ای منجر به انسداد کانال خروجی اعصاب می‌شود که در نهایت می‌تواند موجب بروز درد در پا و یا بازوان، مورمورشدگی و خواب‌رفتگی ‌شود. حتی غلت زدن حین خواب هم مشکل می‌شود. در اغلب مواقع درد تنها نشانی بیماری نیست. این درد معمولا با پیچیدگی‌های روحی-روانی همراه خواهد است. بسیاری از افراد مبتلا ممکن است از افسردگی و نوسانات خلقی رنج ببرند.

شیوه تشخیص این بیماری چیست؟ فرآیند تشخیص بیماری را با یک جلسه مشاوره آغاز کنید!

فرآیند تشخیص از آنامیز و یا همان مرور پیشینه پزشکی بیمار آغاز می‌شود، یک جلسه مشاوره با پزشک متخصص. در این جلسه، اطلاعاتی به‌صورت مستقیم از بیمار در خلال پرسش‌هایی از قبیل درد چه زمانی و از کجا آغاز شد؟ آیا مشکلات روحی-روانی نیز در این بازه تجربه کردید؟ به‌دست خواهد آمد. تنها پس از کسب تمامی اطلاعات مورد نیاز از این جلسه مشاوره و مطالعه و بررسی دقیق پیشینه پزشکی بیمار، پزشک معالج می‌تواند با اتکا به این فرآیند تشخیص معاینات عصبی بیمار را آغاز کند. در ادامه، با بررسی معاینات انجام شده می‌توان وضعیت فعلی دیسک بین‌مهره‌ای بیمار را تشخیص داد. بیمارستان‌ها به‌طور معمول از ایکس‌ری، توموگرافی یا همان برش‌نگاری کامپیوتری و به‌ویژه MRI برای معاینات خود به‌منظور تشخیص منشأ بیماری استفاده می‌کنند. اما این نتیجه MRI است که نه‌تنها وضعیت فرسایش دیسک را به‌وضوح نشان می‌دهد، بلکه ساختارهای عصبی و اجزای مجاور دیسک دچار اختلال را نیز نشان می‌دهد.

شیوه درمانی پیوند سلول‌های دیسکی غیرتهاجمی

اولین اقدام در کاهش درد ناشی از اختلال دژنراتیو دیسک را به‌اصطلاح همان شیوه‌های درمانی محافظه‌کارانه از قبیل مصرف آرام‌بخش‌ها، استراحت‌ ماهیچه‌ای، شیوه‌های درمان دستی، فیزیوتراپی، طب سوزنی، جلسات روان‌درمانی و مشاوره و دیگر شیوه‌هایی از این دست شامل می‌شوند. اگرچه، به‌منظور تقویت ماهیچه‌های پشتی یا کمر و کاهش فشار وارد آمده به دیسک، فعالیت‌های فیزیکی و شنا به‌ویژه کرال پشت پیشنهاد می‌شود.

به‌منظور درمان فرسایش دیسک بین‌مهره‌ای، کلینیک تخصصی آوسینا از پیوند غیرتهاجمی کاشت سلول‌ استفاده می‌کند که دیسک فرسوده را با سلو‌‌ل‌های درون‌زاد بیولوژیکی پوشش می‌دهد. این سلول‌های پیوندی به دیسک فرسوده اجازه خواهد داد تا بخش اعظمی از مایع بین‌مهره‌ای را بازسازی کند و در نتیجه الاستیسیته آن افزایش می‌یابد. شیوه درمان فرسودگی دیسک با استفاده از ارتوکین مقادیر بیشتری از مواد درون‌زاد را در دیسک آسیب‌دیده تزریق می‌کند و در نتیجه التهاب‌های ناشی را خنثی می‌کند.

درصورت انسداد خروجی اعصاب در کانال ستون فقرات (انسداد نوروفورامینال)، با استفاده از میکروسرجری می‌توان محل انسداد را باز کرده و در نتیجه فشار را از بین ببریم. و اما درصورت ناپایداری ستون فقرات، شیوه‌های درمانی دیگری از قبیل پایدارسازی و تعویض دیسک بین‌مهره‌ای مطرح می‌شوند.

ماهمیشه شیوه‌های درمانی که بیشترین درصد موفقیت را داشته باشند پیشنهاد می‌کنیم

سرمنشأ درد بسیار متنوع است. از همین رو، عوامل بی‌شماری در انتخاب گزینه درمانی دخیل هستند. از جمله: تناوب درد، نوع درد، نتایج حاصل از شیوه‌های درمانی گذشته، نتایج حاصل از معاینات فیزیکی و اعصاب، نتایج حاصل از MRI، شدت و محل تغییرات تشخیص داده شده (فتق دیسک، شکستگی‌های متعدد، درگیری ستون فقرات و غیره)، سن بیمار، دیگر موارد پزشکی، شغل، شرایط روانی-اجتماعی و موارد دیگری از این قبیل. ما همیشه شیوه‌های درمانی که بیشترین درصد موفقیتو کمترین خطرات احتمالی را به‌همراه داشته باشند پیشنهاد می‌کنیم. تلاش ما بر این است تا منشأ بیماری و نه صرفا نشانه‌های آن را درمان کنیم.

پیش‌بینی و پیش‌گیری بیماری دژنراتیو دیسک

فرسودگی و فرسایش دیسک، غیر قابل بازگشت است. مشابه دیگر اجزای بدن، دیسک‌های بین‌مهره‌ای نیز با گذشت زمان کمی فرسوده می‌شوند و بسته به میزان فشارهای واردآمده، این علائم فرسودگی دیرتر یا زودتر خود را بروز می‌دهند و میزان درد نیز به همین نسبت بیشتر یا کمتر خواهد بود. اما راه‌های بسیاری هست که بتوان سرعت پیشرفت فرسودگی و فرسایش را کاهش داد و درد را متعادل‌تر ساخت. خوشبختانه بیماران می‌توانند با مراقبت،‌ پیشرفت این فرسایش را برای مدت زمان طولانی به تاخیر بیندازند.

بیمار باید رژیم غذایی سلامتی را دنبال کند و وزن خود را به وزن مطلوب کاهش دهد. ورزش‌ها و نرمش‌های فیزیکی هدفمند می‌توانند به شما در کاهش متعادل وزن کمک کنند. البته که باید فشار وارده بر دیسک‌های بین‌مهره‌ای را تا حد امکان کاهش داد! به این معنی که باید از بلند کردن و حمل اجسام سنگین خودداری کنید و تشکی انتخاب کنید که متناسب کمر شما باشد.

راه‌های پیشنهادی برای تقویت ماهیچه‌ها و عضلات کمر شامل فیزیوتراپی و ورزش است. البته که ساختار ماهیچه‌ای و عضلانی قوی، کمر و در نتیجه دیسک‌های بین‌مهره‌ای شما را هرچه بهتر حمایت خواهد کرد. ورزش ایده‌آل برای این منظور را باید شنا در نظر گرفت. ازآنجایی‌که باعث تقویت ساختار ماهیچه‌ای و عضلانی پشت شده و آب نیز میزان درد را کاهش می‌دهد. به‌علاوه، از این طریق وزن و فشار بدن بر پشت و یا کمر شما متمرکز نخواهد بود. برخلاف دوچرخه‌سواری و شنا، باید از پیاده‌روی و دو خودداری کنید، چراکه از این طریق فشار وارد آمده به دیسک‌ها افزایش می‌یابد.

در صورت امکان، از پوشیدن گن خودداری کنید، چراکه این البسه صرفا دچار ضعف ماهیچه‌ها و عضلات شما شده و تنها باید برای بازه زمانی محدودی استفاده شوند.

دکتر مونتِر سابیرینی

نویسنده
پزشک مونتر سابیرینی
متخصص جراحی مغز و اعصاب

هانس-هاینریش رایشلت

هم‌یار
هانس-هاینریش رایشلت
سردبیر Medizin für Menschen (داروی برای مردم)

کلینیک آوسینا در برلین خوشحال می‌شود به شما کمک کند

کلینیک آوسینا از سال 2001 در برلین مشغول به فعالیت است. متخصصان ما با بیش از 25 سال سابقه بین‌المللی در کار خود بهترین هستند.(جراح مغز و اعصاب، جراحی ستون‌فقرات، بیهوشی و ارتوپد)

اگر فکر می‌کنید به فتق‌دیسک مشکوک هستید یا به‌صورت مکرر درد کمر دارید از طریق راه‌های زیر با ما در تماس باشید:

کلینیک آوسینا
Paulsborner Str. 2
10709 برلین

تلفن: +49 30 236 08 30
فکس: +49 30 236 08 33 11
ایمیل: info@avicenna-klinik.de

شما هرزمان که بخواهید، می‌توانید با ما تماس بگیرید، یک ایمیل ارسال  یا فرم تماس را پر کنید. سپس برای هر بیمار یک وقت ملاقات با پزشک متخصص ستون‌فقرات، جراح مغز و اعصاب تنظیم می‌شود. بعد از تهیه تصاویر MRI و صحبت با پزشک، متخصصان ما تمامی احتمالات و راه‌های درمانی یا عمل جراحی را با شما درمیان می‌گذارند. شما همچنین فقط می‌توانید از راهنمایی‌های آن‌ها استفاده کنید.

اگر قصد داشته باشید که مدت درمان یا عمل جراحی را در برلین انجام دهید ما سعی می‌کنیم بهترین دوران اقامت را برای شما فراهم کنیم. در کلینیک آوسینا تجهیزات پیشرفته و کادر متخصصی در انتظار شما هستند. تمرکز کلینیک ما روی آخرین روش‌های درمانی با کمترین میزان خطر است. ما با کمک شما و همکاری متخصصان باتجربه سعی می‌کنیم بهترین روش درمان را پیدا کنیم که فقط در نتیجه یک دیدار حضوری ممکن می‌شود.

علاوه بر مراقبت‌های پزشکی، مراقبت‌های شخصی بیماران هم برای ما در اولویت قرار دارد. هدف ما راحتی و اطمینان‌خاطر شماست. در طول مدت درمان پرستاران ما 24 ساعته از شما مراقبت می‌کنند. تیم پرستاران ما به چندین زبان از جمله انگلیسی، روسی، لهستانی، ترکی، اسپانیایی، ایتالیایی، عربی، بلغاری و فرانسوی صحبت می‌کنند. نه‌تنها مراقبت‌های پزشکی بلکه راحتی خود شما هم برای ما مهم است. همچنین ما به سنت‌ها و عقاید بیماران نیز احترام می‌گذاریم.

تیم آوسینا متشکل از متخصصانی ماهر است که همه با هم در تلاش برای بهبودی شما همکاری می‌کنیم.