عصب‌زدایی چیست؟

بیش از ۲۰۰سال است که در علم پزشکی تأثیر گرما و سرما بر اعصاب پرتنش شناخته‌شده ‌است. واژه «عصب‌زدایی» به مداخله کامل یا جزئی در انتقال پیام‌های درد اشاره دارد. این فرایند نوین کمتر تهاجمی را می‌توان هم با گرما (عصب‌زدایی گرمایی در ۸۰درجه سلسیوس) و هم از طریق سرما (عصب‌زدایی انجمادی در دمای ۶۰درجه سلسیوس زیر صفر) اجرا کرد. از این طریق می‌توان احساس درد را برطرف ساخت، اما نمی‌توان علت اصلی یا به‌عبارت دیگر سرمنشأ درد را از بین برد (آرتروز یا ناهنجاری ستون فقرات).در اغلب موارد، کمردرد از آرتروز مفاصل ‌مهره‌ای ناشی می‌شود. آرتروز مفاصل ‌مهره‌ای نیز ناشی از فرسایش یا پارگی بافت غضروفی مفاصل در کپسول مفصلی اطراف مفصل است. انباشته‌ شدن توده‌های کلسیم در بافت‌ها فشار زیادی را بر اعصاب کوچک‌تر تحمیل می‌کند. درد از طریق شاخه‌های عصبی به اعصاب بزرگ‌تر در طناب نخاعی منتقل و نهایتا به مغز منتقل می‌شود. به‌منظور ایجاد گسست در این زنجیره درد، عصب‌زدایی (که تحت‌عنوان  نوروتومی، نورولیز یا اسکلروتراپی نیز شناخته می‌شود) می‌تواند فیبرهای عصبی کوچک را غیرفعال ساخته و در نتیجه خاموش ‌کند. عصب‌زدایی کمتر تهاجمی را می‌توان از مؤثرترین شیوه‌های درمانی درنظر گرفت که نه‌تنها برای بیماران کم‌خطر است، بلکه اضطراب کمتری را بر آن‌ها تحمیل می‌کند. هیچ آسیبی از طریق این فرایند بر عضلات، استخوان‌ها یا حتی رباط‌ها وارد نمی‌شود و عملکرد و تحرک مفاصل نیز تماما حفظ خواهد شد. از آنجایی ‌که فرایندهای اجرایی در خارج از کانال ستون فقراتی خطرات احتمالی بسیار کمتری به‌همراه دارند.

چه زمان متخصصان عصب‌زدایی کمتر تهاجمی را به‌عنوان شیوه درمانی پیشنهاد می‌کنند؟

در صورتی ‌که گزینه‌های درمانی محافظه‌کارانه برای کاهش و برطرف ساختن درد کمر نتیجه مطلوبی را رقم نزنند، متخصصان عصب‌زدایی، غیرفعال‌سازی اعصاب پرتنش از طریق گرما یا سرما را برای موارد ذیل پیشنهاد می‌کنند:

  • کمردرد ناشی از آرتروز مفصل ‌مهره‌ای (آرتروز فاست) در ستون مهره‌های کمری، قفسه سینه و گردن

  • کمردرد بعد از عمل جراحی دیسک (سندرم نوکلئوتومی بعد از عمل جراحی)، ناهنجاری‌های مفاصل، ناهنجاری مفاصل کوچک مهره‌ای، سندرم سودورادیکولار (همراه با درد موضعی یا شعاع‌دار)

  • درد ناشی از بیماری آرتروز ستون فقرات;

  • درصورتی‌که وضعیت بالینی عمومی بیمار اجازه اجرای فرایند درمانی دیگری را ندهد، این شیوه به‌عنوان گزینه درمانی جایگزین پیشنهاد می‌شود.

در صورتی ‌که علت مشخص دیگری، از جمله فتق دیسک، انسداد حاد کانال نخاعی، کیست یا شکافی وجود داشته ‌باشد، می‌توان این موارد را نیز از طریق این شیوه درمانی معالجه کرد.

فرایند عمل جراحی به‌کمک X-ray

پیش از اینکه بیمار، بیهوشی کامل دریافت کند، جراح ناحیه درد، به‌عنوان مثال، ستون مهره‌ای کمری را با استفاده از محلول ضدعفونی‌کننده، ضدعفونی می‌کند. در حین اینکه بیمار روی میز جراحی است، با استفاده از X-ray یا سی‌تی‌اسکن، جراح با دقتی بسیار بالا یک کانول ۲ میلی‌متری را وارد عصب آسیب‌دیده می‌کند. تیم جراحی به‌منظور اطمینان از اینکه سوزن دقیقا در موقعیت مدنظر قرار دارد، در وهله اول فیبرهای عصب موردنظر را تحریک می‌کنند (تحریک اعصاب). درصورتی‌که نتایج حاصل مطلوب و مثبت باشند، یک فیبر لیزری از طریق کانول وارد شده و حرارتی برابر با ۸۰ درجه سلسیوس بر موقعیت موردنظر اعمال می‌شود. از این طریق فیبرهای عصبی مسئول انتقال درد، غیرفعال می‌شوند. زمان تقریبی این فرایند یک ساعت است.

فرایند عصب‌زدایی را می‌توان از طریق اعمال سرما نیز (عصب‌زدایی انجمادی) انجام داد. این فرایند جراحی از انواع جراحی‌های ثابت است و بیمار به‌مدت یک هفته در بیمارستان بستری خواهد بود. پیش از عمل نیز می‌توان آزمایش نفوذ را انجام داد، اما چندان به مقصود مدنظر کمک نخواهد کرد.

بلافاصله بعد از عصب‌زدایی

یک روز بعد از کاشت دیسک بین‌مهره‌ای، بیمار به‌کمک برنامه فیزیوتراپی ازپیش طراحی‌شده‌ای حرکت خواهد کرد. اما بیمار باید از خم‌شدن، چرخش بدن و نشستن بپرهیزد. بعد از عمل جراحی، بیمار برای یک یا دو ساعت در اتاق ریکاوری مراقبت‌های اولیه را از جانب تیم مجرب ما دریافت کرده و عملکرد قلب و ریه وی تحت‌نظر خواهد بود. پرستاران متعهد ما در هر قدم این فرایند شما را همراهی خواهند کرد. بعد از گذراندن این مراحل، برای بیمار فیریوتراپی و درمانگری درد درنظر گرفته می‌شود.

چند روز نخست بعد از عمل جراحی

یک روز بعد از کاشت دیسک بین‌مهره‌ای، بیمار به‌کمک برنامه فیزیوتراپی از پیش طراحی‌شده‌ای حرکت خواهد کرد. اما بیمار باید از خم‌شدن و چرخش بدن بپرهیزد. در روز نخست بعد از عمل، کاهش درد برای بیمار کاملا محسوس خواهد بود. اما درد ناشی از عمل جراحی نیز با درمانگری درد و استفاده از کمپرس‌های سرد برطرف خواهد شد. اگر درد بیمار نهایتا یک یا دو هفته پس از عمل جراحی به‌طور کامل برطرف شود، هیچ جای نگرانی نخواهد بود، با برطرف‌شدن کامل درد، بیمار آرامش بیشتری خواهد داشت.

این فرایند نهایتا موجب انعطاف بیشتر و راحت‌تر و گردش خون بهتر می‌شود. در این مرحله، ضروری است به‌منظور تقویت مفاصل فاست موردنظر، فیزیوتراپی هدفمند برای بیمار آغاز شود. دقت داشته ‌باشید که اگر درد مشابهی دوباره آغاز شد، این فرایند را به‌راحتی می‌توان تکرار کرد. واضح است که بعد از این عمل جراحی، حمل و بلندکردن اجسام سنگین اکیدا ممنوع است. بعد از گذشت ۲ تا ۳ هفته می‌توانید رانندگی کنید و ورزش را نیز می‌توانید ۳ تا ۴ هفته بعد از عمل جراحی از سر بگیرید. از نظر پزشکی، بیمارانی که چنین عمل جراحی دریافت می‌کنند تا یک ماه نباید کار کنند و در نتیجه بهتر است که مرخصی استعلاجی بگیرند.

فواید عصب‌زدایی

تأثیر عصب‌زدایی موقتی است. به‌طور کلی، تأثیر ضددرد این فرایند تا دو سال مؤثر خواهد بود و در این بازه زمانی مصرف دارو ضروری نخواهد بود. درصد موفقیت این فرایند درمانی بین ۷۵ تا ۸۰ درصد است. با تأثیر چشمگیری که این فرایند بر درد خواهد داشت، بیمار می‌‌تواند فیزیوتراپی دریافت کند. اگرچه اعصاب کوچک تنها بعد از گذشت چند سال از نو بازتولید یا احیا می‌شوند، تا آن زمان عضلات قادر خواهند بود فشار وارد آمده بر مهره‌ها را تحمل کنند، بدین معنی که دیگر نیازی به تکرار عصب‌زدایی نخواهد بود. این فرایند از انواع کمتر تهاجمی است؛ بدین معنی که هیچ‌گونه آسیبی بر استخوان‌ها، تاندون‌ها یا عضلات وارد نمی‌شود. لازم‌به‌ذکر است که پیچیدگی‌های ناشی از این عمل جراحی بسیار نادر است.

دکتر مونتِر سابیرینی

نویسنده
پزشک مونتر سابیرینی
متخصص جراحی مغز و اعصاب

هانس-هاینریش رایشلت

هم‌یار
هانس-هاینریش رایشلت
سردبیر Medizin für Menschen (داروی برای مردم)

کلینیک آوسینا در برلین خوشحال می‌شود به شما کمک کند

کلینیک آوسینا از سال 2001 در برلین مشغول به فعالیت است. متخصصان ما با بیش از 25 سال سابقه بین‌المللی در کار خود بهترین هستند.(جراح مغز و اعصاب، جراحی ستون‌فقرات، بیهوشی و ارتوپد)

اگر فکر می‌کنید به فتق‌دیسک مشکوک هستید یا به‌صورت مکرر درد کمر دارید از طریق راه‌های زیر با ما در تماس باشید:

کلینیک آوسینا
Paulsborner Str. 2
10709 برلین

تلفن: +49 30 236 08 30
فکس: +49 30 236 08 33 11
ایمیل: info@avicenna-klinik.de

شما هرزمان که بخواهید، می‌توانید با ما تماس بگیرید، یک ایمیل ارسال  یا فرم تماس را پر کنید. سپس برای هر بیمار یک وقت ملاقات با پزشک متخصص ستون‌فقرات، جراح مغز و اعصاب تنظیم می‌شود. بعد از تهیه تصاویر MRI و صحبت با پزشک، متخصصان ما تمامی احتمالات و راه‌های درمانی یا عمل جراحی را با شما درمیان می‌گذارند. شما همچنین فقط می‌توانید از راهنمایی‌های آن‌ها استفاده کنید.

اگر قصد داشته باشید که مدت درمان یا عمل جراحی را در برلین انجام دهید ما سعی می‌کنیم بهترین دوران اقامت را برای شما فراهم کنیم. در کلینیک آوسینا تجهیزات پیشرفته و کادر متخصصی در انتظار شما هستند. تمرکز کلینیک ما روی آخرین روش‌های درمانی با کمترین میزان خطر است. ما با کمک شما و همکاری متخصصان باتجربه سعی می‌کنیم بهترین روش درمان را پیدا کنیم که فقط در نتیجه یک دیدار حضوری ممکن می‌شود.

علاوه بر مراقبت‌های پزشکی، مراقبت‌های شخصی بیماران هم برای ما در اولویت قرار دارد. هدف ما راحتی و اطمینان‌خاطر شماست. در طول مدت درمان پرستاران ما 24 ساعته از شما مراقبت می‌کنند. تیم پرستاران ما به چندین زبان از جمله انگلیسی، روسی، لهستانی، ترکی، اسپانیایی، ایتالیایی، عربی، بلغاری و فرانسوی صحبت می‌کنند. نه‌تنها مراقبت‌های پزشکی بلکه راحتی خود شما هم برای ما مهم است. همچنین ما به سنت‌ها و عقاید بیماران نیز احترام می‌گذاریم.

تیم آوسینا متشکل از متخصصانی ماهر است که همه با هم در تلاش برای بهبودی شما همکاری می‌کنیم.